Ρωμαιικά... Μια ελληνική διάλεκτος που σήμερα ακόμη ομιλείται στην περιοχή της Τραπεζούντας… Δυστυχώς όμως, βρίσκεται στη κόκκινη λίστα της UNESCO, εκεί που βρίσκονται οι γλώσσες που θεωρείται δεδομένη η εξαφάνιση τους.

Με μια τεράστια προσπάθεια είκοσι πέντε χρονών, με επιμονή και υπομονή και με τη συμβολή των εβδομήντα περίπου ατόμων μπορέσαμε να συλλέξουμε το μεγαλύτερο ποσοστό των λέξεων αυτού του διαλέκτου.

Τελικά, καταφέραμε να ετοιμάσουμε ένα λεξικό του οποίου η εισαγωγή γράφτηκε από τον Ομότιμο καθηγητή της Νεοελληνικής γλώσσας της Οξφόρδης Πίτερ Μέκριτζ (PeterMackridge) και εκδόθηκε με αριθμό ISBN978-605-7592-13-2 από τον εκδοτικό οίκο HeyamolaYayınları στην Κωνσταντινούπολη.

Το λεξικό έχει σχεδιαστεί με πολύ προσοχή και αγάπη. Έχει σκληρό και χειροποίητο δερμάτινο εξώφυλλο.Περιέχει 14.400 λέξεις και περίπου 8.500 παραδείγματα προτάσεων. Μέσα σε αυτές βρίσκονται παροιμίες, ιδιωματισμοί, ποιήματα, στιχάκια, ευχές, κατάρες κλπ.

Το λεξικό εκτός το ότι είναι ένας πολύτιμος θησαυρός, με τα παραδείγματα που περιέχει, περιλαμβάνει και την καταγραφή του τρόπου ζωής της κοινωνίας που μιλάει αυτή τη γλώσσα.

Το λεξικό αυτό πρέπει να υποστηρίζεται ειδικά από αυτούς που μιλάνε αυτή τη γλώσσα, μιας και είναι μια κληρονομιά των προγόνων τους. Επίσης πρέπει να το έχει στη βιβλιοθήκη του ο κάθε ευαίσθητος Ανατολίτης, εφόσον είναι μια διάλεκτος που επικράτησε επί χιλιάδες χρόνια στη χώρα του και τώρα βρίσκεται στο γκρεμό της εξαφάνισης.

Το ιστορικό
Το λεξικό το άρχισα πριν από είκοσι πέντε χρόνια περίπου. Στην αρχή σκεπτόμουν ένα απλό γλωσσάριο. Ούτε καν ήξερα τι πάω να κάνω, διότι δεν ήμουν γλωσσολόγος, λεξικογράφος, έμπειρος, της δουλειάς. Δεν είχα σπουδάσει πάνω σε αυτό. Στο μυαλό μου είχα σχεδιάσει, ότι θα έδινα την ποντιακή λέξη και απέναντι το νόημά της στα τουρκικά και θα ήταν μια χαρά. Ήθελα κάπως να καταγράψω τις λέξεις της μητρικής μου γλώσσας για να μην χαθούν. Ξεκινώντας όμως, σιγά σιγά και ιδικά προς το τέλος, είχα καταλάβει πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Διότι η γραφή με την προφορά άλλαζε, τα ιδιώματα ήταν τεράστιο πρόβλημα και έπρεπε να δημιουργήσω μια δική μου μεθοδολογία ώστε να γράψω σωστά τις λέξεις, να γράψω σωστά την προφορά ανάλογα με τα ιδιώματα και να δώσω το σωστό νόημα που ακόμη και αυτό μου έβγαλε την ψυχή. Εκεί κατάλαβα πως εκτός από τα ποντιακά, δεν ξέρω καμία γλώσσα. Αν με ρωτούσανε, με υπερηφάνεια θα έβαζα στη σειρά έξι γλώσσες (Ποντιακά, Τουρκικά, Ελληνικά, Αραβικά, Αγγλικά, Γερμανικά). Θυμάμαι πως δύο-τρεις φορές έκλαψα και ήθελα να το δώσω σε κάποιον έμπειρο για να το γράψει και να γλιτώσω αλλά δεν υπήρξε κανένας. Διότι αυτός που έπρεπε να γράψει αυτό το λεξικό, έπρεπε να ήξερε καλά τα ποντιακά, τα τουρκικά και τα ελληνικά, μαζί με τη βασική γραμματική τους. Δεν έφτανε, έπρεπε και να ήξερε κάτι και από τα αρχαία ελληνικά για να τα έβγαζε πέρα. Ούτε μπορούσα να πετάξω το έργο εκεί που το είχα φτάσει. Τελικά, με υπεράνθρωπη προσπάθεια, διαβάζοντας διάφορα γλωσσολογικά βιβλία, εκατοντάδες σελίδες από τα γλωσσολογικά άρθρα, ανακατεύοντας νέα ελληνικά και αρχαία ελληνικά λεξικά, κατάφερα να μάθω αυτά που έπρεπε να μάθω ώστε να το τελειώσω. Τρία χρόνια ασχολήθηκα με διορθώσεις και συμπληρώσεις. Ακόμη και ο ομότιμος καθηγητής νεοελληνικής γλώσσας του Πανεπιστήμιου Οξφόρδης, ο κύριος Πήτερ Μάκριτζ (Peter Mackridge), μου έβγαλε ένα σωρό δουλειές και μου έδωσε να διορθώσω εκατοντάδες λάθη. Πέρασε και από τον έλεγχο έμπειρων λεξικογράφων στην Τουρκία. Όμως και πάλι δεν ήμουν ήσυχος. Μέχρι να το πάρει στο χέρι της (Τη δοκιμαστική έκδοση) μια Τουρκάλα δημοσιογράφος και να μου πει ότι έκανα σοβαρή δουλειά και με σύγκρινε με έναν Άγγλο που ετοίμασε το πρώτο μεγάλο αγγλικό λεξικό. Για το γεγονός τούτο γράφτηκε και σενάριο και παίχτηκε έργο. Το έργο ονομάζεται «The Professor and the Madman : Ο Καθηγητής και ο Τρελός». Έτσι κάπως αισθάνθηκα καλά.

 

Τελικά έφτασε η ημέρα και το λεξικό όπως βλέπετε έχει εκδοθεί.

Το λεξικό καταλαβαίνεται άνετα από πόντιους που ξέρουν καλά τα ποντιακά εκτός της Τουρκικής πλευράς. Το να έχει εκδοθεί αυτό το λεξικό στην Τουρκία, είναι ένα ιστορικό γεγονός. Γι' αυτό και το λεξικό αυτό θα διατηρηθεί ως ένα ιστορικό κειμήλιο από τις επόμενες γενιές. Επίσης, είναι και η φωνή των προγόνων μας που έφτασε μέχρι σήμερα, εκεί στα πατρικά μας εδάφη. Και η γλώσσα αυτή ακόμα και να πάψει να ομιλείται εκεί στα υψηλά βουνά του Πόντου, να ξέρετε, τουλάχιστον σίγουρα θα ψιθυριστεί από κάποια παιδιά του πόντου, από φοιτητές, από ερευνητές και επιστήμονες για πάντα.

 

 

Το λεξικό μπορεί να προμηθευτεί από τις εκδόσεις Heyamola Yayınlarıπου εδρεύει στην Πόλη ή από δεκάδες καταστήματα βιβλίων στο Διαδίκτυο. Για να φτάσετε στις διάφορες διαδικτυακές σελίδες πωλήσεων, γράψτε τον τίτλο του λεξικού Romeika – Türkçe Sözlük στα μηχανήματα αναζητήσεων και θα βρείτε αρκετές σελίδες και με διαφορετικές εναλλακτικές τιμές.

 

 

 

Από τον τύπο